Türkçe Öğretmeni Adaylarının Özetleme Stratejilerini Kullanmadaki Eğilimleri

Bu araştırmanın amacı, Türkçe öğretmeni adaylarının özetleme stratejilerini kullanmadaki eğilimlerini
belirlemektir. Araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini 2011-2012 eğitim öğretim
yılında Karadeniz Teknik Üniversitesi Fatih Eğitim Fakültesi ile Giresun Üniversitesi Eğitim Fakültesinin
Türkçe Eğitimi Bölümlerinin son sınıfında öğrenim gören 97 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmaya katılan
öğrencilerin % 56‟sı kız, % 44‟ü erkek öğrencidir. Araştırmada veri toplama aracı olarak Deneme (2009)
tarafından geliştirilen 14 maddelik „Özetleme Stratejileri Ölçeği‟ kullanılmıştır. Ölçeğin Crohach-alfa değeri
0.79`dur. Araştırma sonucunda Türkçe öğretmeni adaylarının özetleme stratejilerini kullanma bakımından yeterli
olmadığı ortaya çıkmıştır. Öğretmen adaylarının özet yazarken en çok uyguladıkları stratejiler arasında “özgün
metindeki önemli bilgiyi seçip özet metne dâhil etme”, “özetlemeye başlamadan önce, özgün metni tamamen
anlayabilmek için, metnin tamamını okuma” ve “özet metindeki cümleler arasında gerekli bağlaçları kullanarak
fikir bütünlüğü sağlama” yer almaktadır. Öğretmen adaylarının büyük bir çoğunluğunun ”özet yazarken özgün
metindeki detayları da özetleme”, “ özgün metindeki bütün örneklere değinme”, “özet metne özet yazarının
konuyla ilgili fikirlerini de katması”, “özgün metni okumaya başlar başlamaz özet metni yazmaya başlama” gibi
bir takım tercih edilmeyen stratejilerde kararsız kaldıkları tespit edilmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda Türkçe
öğretmeni adaylarına lisans derslerinde özetleme becerisini kazandıracak ders içi uygulamalara daha fazla yer
verilmesi ve çeşitli yöntem ve tekniklerle daha etkili bir öğretim yapılması önerilmektedir.