TEVFİK FİKRET ve ÜTOPYA “UZAK BİR SERAB İÇİN KOŞAN EĞİTİMCİ”

There are some literary works developed in utopian literature in history of Turkish
thought. These fictionalized works mostly criticize the system and its political and
social structure under the name of “a dream”. Especially these kinds of literary and
political criticisms have the characteristics of an “escape” and “shelter”. To
illustrate, when Tevfik Fikret’s some projects and ideas are considered, his
fantasies display an introverted, fragile, and dreamy style. Specifically, Tevfik
Fikret fantasizes about developing an independent human type which forms the
intellectual foundation of his attempts. To do this, he plans to realize his
educational dream “Yeni Mektep (The New School)”. The objectives of Fikret’s
utopian educational project are as follows: to educate the new generation, to make them have a skill and profession, to enhace the cultural level of the community.
However his educational dream remains as an utopia.

Türk düşünce tarihinde ütopya tarzında gelişen bazı eserler vardır. Bu eserler daha
çok döneminde etkin olan siyasal ve toplumsal yapısını, kurulu düzeni “rüya” adı
altında eleştiri üzerine kurgulanmıştır. Özellikle edebi ve siyasi bu tür çıkışlar
“kaçış”, “sığınış” ütopyası niteliğindedir. Bunlar içinde Tevfik Fikret’in bazı proje
ve fikirlerini bir yere koymak gerekirse, Fikret’ in düşlerinin de bu tür bir içe
dönük, kırılgan ve hayale sığınan bir tarzda geliştiğini söyleyebiliriz. Tevfik
Fikret’in girişimlerinin düşünsel temelini oluşturan özgür birey tipini, eğitsel düşü
olan “Yeni Mektep” projesiyle gerçekleştirmeyi planlar. Fikret’in ütopik eğitim
projesinde hedefler: yeni nesli eğitmek, beceri ve meslek sahibi yapmak, milletin
kültür seviyesini yükseltmek şeklinde yer alır. Fakat bir türlü gerçekleşmemesi bu
düşüncesinin bir ütopya olarak kalmasıyla sonuçlanmıştır