SULTAN II . ABDÜLHAMİD’İN YURT DIŞI EĞİTİM POLİTİKASI

Sultan II. Mahmut, yurtdışına öğrenci gönderen ilk Osmanlı padişahıdır. Başlangıçta sadece
askerî amaçlara yönelik bir politika takip edilirken bilhassa Tanzimat döneminde
yapılan kapsamlı reformların tesiriyle yurtdışı eğitim, diğer alanlara da açılmıştır. Sultan
II. Abdülhamid önceleri selefleri gibi yurtdışı eğitime oldukça önem vermiştir. Ancak
1890’lardan itibaren Jön Türklerin basın-yayın yoluyla Avrupa’daki rejim karşıtı etkili
kampanyaları, II. Abdülhamit’in yurtdışı eğitim politikasını olumsuz yönde etkilemiştir.
Neticede askerî alan ve bir kaç sivil dışında yurtdışı eğitime son verilmiştir. Bu çalışma,
öncelikle Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nde çeşitli kataloglardaki belgelere ve biyografik
kaynaklara dayanmaktadır. Bu makalede Sultan II. Abdülhamit döneminde hangi ülkelere
kaç öğrenci gönderildiği araştırılacaktır. Daha sonra öğrenim alanları, öğrencilerin
kimlikleri ve bilimsel katkıları analiz edilecektir. Amacımız, Sultan II. Abdülhamid’in
yurtdışı eğitim politikasının mahiyetini saptayabilmektir. Bu bağlamda Jön Türklerin bu
siyaset üzerindeki rolleri ortaya konulmaya çalışılacaktır.