16. YÜZYIL ŞÂİRİ HAYRETÎ’NİN YAYIMLANMAMIŞ BİR GAZELİ VE BU GAZELİN ŞÂİRİN DİVANINDAKİ GAZELLERİYLE MUKÂYESESİ

Hayreti is a poet who borned in Vardar Yenice, in the 16th century. Vardar Yenice is a center which keeps a different culture
away from İstanbul that is on top of the literature living style and literal climate alive; which provides every poet grows up
with the style of the only one of its kind the reasons of having local customs. Hayreti, who was born and grown up here
became one of the key persons of his homeland with his lyric and unsophisticated odes that is congenial to human nature,
his style full of dreams.
Under this information National Library of Ankara 06 Mil YzA, Journal numbered 485 page 108a investigated whether or
not belong to poet Hayreti. With the purpose of the evaluating Hayreti’s style the ghazel on page 108a will be evaluated as
an example work of analytic poem (Tarlan 2004), (Çavuşoğlu 1971), (Kurnaz 2012), (Şenödeyici 2011) is used for comparision
within the scope of format, harmony and meaning. In this work , it’s profited by function word of phd dissertation named
Hayreti Divani Dictionary (Concordance and Functional Dictionary ) which is still going on , based on Hayreti Divani
published by Mehmet Çavuşoğlu and M. Ali Tanyeri. At the same time the information from TEBDIZ which has a basis of
concordance have been used.

Hayretî, 16. yüzyılda Vardar Yenicesi’nde doğmuş bir şairdir. Vardar Yenicesi, dönemin edebî zirvesini yaşayan İstanbul’dan
uzakta farklı bir kültürü, yaşayışı ve edebî iklimi sınırlarında diri tutan ve mahallî özellikleri barındıran bir merkezdir. Burada
doğan Hayretî; insan tabiatına hoş gelen, lirik ve sade gazelleri, hayalle yüklü üslubu ile yetiştiği coğrafyanın alem
isimlerinden olmuştur.
Bu veriler neticesinde Ankara Milli Kütüphane 06 Mil YzA 485 nolu mecmuanın 108a varağında tespit edilen gazel şair
Hayretî’ye ait olup olmadığı tespit edilmeye çalışılmıştır. 108a’da bulunan gazel ile Hayretî üslubunun nesnel kriterler
çerçevesinde değerlendirilmesi maksadıyla (Tarlan 2004), (Çavuşoğlu 1971), (Kurnaz 2012) ve (Şenödeyici 2011)’in şiir tahlili
çalışmaları örnek alınarak şekil, âhenk ve mana ölçütleri çerçevesinde mukayese yapılmıştır. Ayrıca bu çalışmada Mehmed
Çavuşoğlu ile M. Ali Tanyeri tarafından yayımlanan Hayretî Dîvânı esas kabul edilerek çalışma süreci devam eden Hayretî
Dîvânı Sözlüğü (Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlük) isimli doktora tezinin bağlamlı dizininden faydalanılmıştır. Ayrıca TEBDİZ
adı verilen bağlamlı dizin altyapısından sağlanan verilerden istifade edilmiştir.