NİTEL ARAŞTIRMALARDA KONUMSALLIK VE DÜŞÜNÜMSELLİK: YAKINLIK VE MESAFE ARASI MÜZAKERE

Nitel araştırmalarda en önemli araştırma enstrümanı olan araştırmacının, araştırmaya
olası etkilerini anlama noktasında “konumsallık” önemli bir metodolojik kavram
olarak karşımıza çıkmaktadır. “Araştırma sürecinin” ve genel olarak araştırmacının
kimliğine ve ideolojik duruşuna göre tanımlanan “konumsallığın” birbirleri üzerine
olası etkileri bu makalenin temel tartışma konusudur. Alan yazında çoğunlukla,
“içeriden” ya da “dışarıdan” bir araştırma sürecine yol açan koşullar ve bu koşulların
araştırma üzerine olumlu/olumsuz etkileri tartışılmaktadır. “Tamamen içeriden” ya da
“tamamen dışarıdan” bir araştırmanın mümkün olup olmadığı ise genellikle sorgulama
dışı bırakılmaktadır. Farklı olarak, bu makalede, araştırma sürecinde konumlar
arasında keskin bir ayrımın mümkün olup olmadığı sorgulanmaktadır. Ayrıca,
araştırmacı ile araştırması arasındaki ilişkisellik tartışılmaktadır. Sonuç olarak,
“içeriden” ve “dışarıdan” konumlar arası uzlaşının mümkün olabileceği ve
konumsallığı “arada alan” olarak benimsemenin faydaları ortaya konmuştur.
Araştırmacının kendi konumunun farkına varması ve bulgular üzerine etkisini kontrol
edebilmesi için ise “düşünümsellik” önemli bir metodolojik tutum olarak ön plana
çıkmıştır.