“AHLAT AĞACI”NIN GÖLGESİNDE, KENTİN VE TAŞRANIN ÖTESİNDE: MODERN GÜNDELİK YAŞAMDA BIKKINLIK RUH HALİNİN YÜKSELİŞİ

Bu çalışma modern kültürün bir uzantısı ve gündelik yaşamın olağan bir
dışavurumuna dönüşen bıkkınlık (blasé attitude) sorunsalına odaklanmaktadır. İlk kez
Georg Simmel tarafından daha çok kent yaşamına özgü mekânsal bir durum olarak
tanımlanan bıkkınlık, bu makalede ise kentin sınırlarına indirgenemeyen genel bir
insanlık durumu olarak ele alınmaktadır. Melankoliye kıyasla yıkıcı doku taşıyan
bıkkınlık tavrı, bu çalışmada Türk yönetmen Nuri Bilge Ceylan yönettiği Ahlat Ağacı
(2018) filminin karakterleri üzerinden tartışılmaktadır. Bir yöntem olarak bu sinemasal
izdüşüm, gri, depresif ve karamsar bir duygulanım olan bıkkınlık meselesini yetkin bir
şekilde inceleme imkânı sunmaktadır. Ceylan’ın filmlerinden görüldüğü üzere,
modern birey artık yalnızca öteki ile değil; kendi varlıkları, vicdanları ve verili
değerlerle karşı karşıyadır. Dahası, taraflar arasında açık bir hesaplaşma da söz konusu
değildir. Bıkkınlığı kent ve taşra kültürlerinin ötesinde bireysel düzeyde tecrübe edilen
bir toplumsal vakıa olarak inceleyen bu makale, bıkkınlığa temelde bir modern insan
katastrofisi olarak yaklaşmaktadır.