Türkiye’de Üniversitelerin Hiyerarşik Kümeleme Analizine Göre Sınıflandırılması

Classifying universities is regarded as an efficient strategy for

developing institution-based policy for different types of

universities. In Turkey, there is no widely accepted classification or

official classification of universities for researchers and policy

makers. Regarding this need, the first purpose of this study is to

classify universities in Turkey on the basis of institutional size and

performance. Since the focus of the study is institutional size and

performance, researchers approach the subject from the

perspectives of management and organization. Universities were

classified using hierarchical cluster analysis. All state and

foundation universities were included in the study. The data

sources were statistics of the Council of Higher Education (CoHE),

ranking lists, University Ranking by Academic Performance

(URAP), Ranking of the Entrepreneurial and Innovative University

Index (TUBİTAK), strategic plans and annual reports of higher

education institutions, and related data on research and

publications. Universities were clustured on the basis of objective

data not predetermined criteria. The main variables for cluster

analysis were quantitative measures, ranking scores, and measures

of the quality of teaching and research for each university. The

results of the cluster analysis showed that clustering universities

by institutional size and performance as two separate variables

provided better results. The scale and tenure of universities

differentiated them in terms of institutional size and performance

variables. Universities founded in the same years were divided into

two clusters, mainly according to the size of their vocational

schools. It was also found that when publication performance was

expressed, those universities that were small/medium sized,

focused, and long tenured were separate from other universities.

Üniversitelerin sınıflandırılması değişik üniversite tipleri için kurumsal politika geliştirmenin etkili bir yolu olarak kabul edilmektedir. Türkiye’de araştırmacılar ve politika yapıcılar için resmi veya kabul edilmiş bir üniversite sınıflaması bulunmamaktadır. Bu ihtiyacı dikkate alarak çalışmanın amacı üniversiteleri kurumsal büyüklük ve performans temelli sınıflandırmaktır. Çalışmanın odağı kurumsal büyüklük ve performans olduğu için araştırmacılar konuya yönetim ve organizasyon perspektifinden yaklaşmaktadır. Üniversiteler hiyeraraşik kümeleme analizi kullanılarak sınıflandırılmıştır. Çalışmaya tüm devlet ve vakıf üniversiteleri dahil edilmiştir. Çalışmanın veri kaynakları Yükseköğretim Kurumu (YÖK) istatistikleri, sıralama (ranking) listeleri, akademik performansa göre üniversite sıralaması (URAP), girişimci ve yenilikçi üniversite endeksi (TÜBİTAK), yükseköğretim kurumlarının stratejik plan ve faaliyet raporları, ve ilgili diğer araştırma ve yayınlarıdır. Üniversiteler önceden belirlenmiş kriterler yerine nesnel veriye dayalı olarak sınıflandırılmıştır. Kümeleme analizi için ana değişkenler nicel ölçütler, sıralama puanları ile eğitim ve araştırma kalitesi ölçütleridir. Kümeleme analizi sonuçları kümeleme analizinde kurumsal büyüklük ile performansın ayrı değişkenler olarak kullanılmasının daha iyi sonuç verdiğini göstermektedir. Üniversiteleri yaşı ve ölçeği kurumsal büyüklük ve performans değişkenleri bakımından üniversiteleri farklılaştırmaktadır. Aynı yıllarda kurulan üniversiteler meslek yüksekokullarının büyüklüğüne göre iki kümeye ayrılmaktadır. Yayın performansı dikkate alındığında küçük/orta büyüklükte, odaklanmış ve yaşı büyük üniversitelerin küme olarak diğerlerinden ayrıldığı bulunmuştur.